Woningbouw en het elektriciteitsnet

Het stroomverbruik tijdens piekuren blijft stijgen, waardoor hoogspanningskabels en -stations overbelast dreigen te raken en de kans op stroomuitval toeneemt. Er zijn veel maatregelen nodig om dit te voorkomen en om nieuwe aansluitingen op het stroomnet nog mogelijk te maken. Het Rijk heeft daarom een Landelijk Actieplan Netcongestie opgesteld. In Gelderland hebben we ook een actieplan opgesteld samen met de netbeheerder.  

Gelders Actieplan netcongestie

Als provincie hebben we geen stekkers of kabels in handen, maar we kunnen wel wat doen. De maatregelen om woningbouw mogelijk te maken ondanks netcongestie (zoals netbewust bouwen) komen uit een breder actieplan netcongestie. Samen met de netbeheerders, het Rijk, provincies Flevoland en Utrecht en bedrijven werken we aan oplossingen. 

• Lees meer over dit actieplan

Aansluitstop

De situatie is nu zo kritiek geworden dat Netbeheerder TenneT in februari 2026 waarschuwde voor een mogelijke totale aansluitstop op het elektriciteitsnet in Gelderland, Utrecht en de Flevopolder. Bij een aansluitstop kan niemand een nieuwe aansluiting krijgen of een bestaande aansluiting verzwaren. Dat geldt ook voor woningbouwprojecten. Wat de precieze gevolgen zijn, wordt de komende tijd onderzocht door TenneT en de regionale netbeheerders. De gevolgen kunnen regionaal verschillen.  

Noodmaatregelen  

Er zijn extra maatregelen nodig om een aansluitstop te voorkomen. Het Rijk heeft een crisisteam opgezet waar wij mee samenwerken. Dat crisisteam onderzoekt nu alle mogelijke noodmaatregelen. Daarnaast werken we ook aan regionale maatregelen die zich richten op het beter benutten van de bestaande netruimte en het versnellen van tijdelijke oplossingen. Eind april 2026 wordt meer duidelijk over de aansluitstop, de gevolgen en de noodmaatregelen. 

Op 1 januari 2026 stelde de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een nieuw kader vast.

Dit bepaalt welke projecten voorrang mogen aanvragen op beschikbare netcapaciteit. Woningbouw krijgt daarin prioriteit boven bedrijven, maar minder prioriteit dan bijvoorbeeld nationale veiligheid. Netbeheerders zijn bezig met het implementeren van dit nieuwe kader. Dat gebeurt in overleg tussen het Rijk, de ACM, netbeheerders, IPO en VNG. Meer duidelijkheid hierover wordt in april 2026 verwacht. 
Het volgende is op hoofdlijnen bekend, hoewel er nog details kunnen veranderen.

Tot 1 juli 2026 werkt netbeheerder Liander nog met de oude werkwijze.

Voor projecten met een vergunning en een huisnummerbesluit is het mogelijk om via mijnaansluiting.nl transportcapaciteit aan te vragen. 
Er wordt dan, indien beschikbaar, capaciteit toegewezen vanuit reserveringen. 

Tussen 1 juli en 1 oktober 2026 kunnen nog steeds alleen woningbouwprojecten met een vergunning en een huisnummerbesluit transportcapaciteit aanvragen.

Maar die komen dan op de wachtlijst. De netbeheerder wijst in die periode namelijk ruimte toe aan projecten met een hogere prioriteit dan woningbouw die al langer op de wachtlijst stonden.  

Vanaf 1 oktober 2026 kunnen woningbouwprojecten weer netcapaciteit toegewezen krijgen als die beschikbaar is.

Dat gebeurt op volgorde van aanvraagmoment. Dus de projecten die al op de wachtlijst stonden, komen eerder aan bod dan de projecten die vanaf 1 oktober worden aangemeld. Vanaf 1 oktober geldt ook ‘eerder aanvragen’. Waarschijnlijk is vanaf dat moment een anterieure overeenkomst of een vastgesteld omgevingsplan voldoende voor het doen van een aanvraag. Vanaf dat moment kunnen woningbouwprojecten ook prioriteit krijgen, als die is aangevraagd.Op deze website van de VNG is meer informatie te vinden.

Liander

Liander is in Gelderland regionale netbeheerder, meer informatie staat op hun site.

• Grootzakelijk
• Projectontwikkelaars
• Overheid en gemeenten

Slimmer energiegebruik

Niet alleen meer kabels, maar ook slimmer energiegebruik is nodig om netcongestie te beperken. Dat vraagt inzet van iedereen: bewoners, bedrijven, overheden en projectontwikkelaars. Zo kunnen bewoners hun elektrische auto buiten de stroompiek laden, spreiden bedrijven hun energiegebruik en maken overheden ruimte voor energiehubs en houden ontwikkelaars bij nieuwe plannen rekening met het elektriciteitsnet.  

Netbewuste nieuwbouw 

Netbewust bouwen is belangrijk om woningbouw mogelijk te houden binnen de grenzen van het elektriciteitsnet. Bij een netbewust ontwerp blijft de piek in de elektriciteitsvraag van een wijk beperkt. Dat kan door slimme ontwerpkeuzes en maatregelen in bouw- en installatietechniek, zoals goede isolatie en efficiënte warmtesystemen. Hoe netbewuster een wijk wordt gebouwd, hoe meer ruimte er op het net overblijft voor andere ontwikkelingen. Ook bij een aansluitstop helpt netbewust bouwen om toekomstige netcapaciteit zo efficiënt mogelijk te benutten. 

Lees meer over hoe netbewust bouwen in de praktijk werkt:  

• Handreiking netbewuste energieconcepten 
• Netbewuste nieuwbouw vanuit een stedenbouwkundig perspectief 

Instructieregels in de Omgevingsverordening 

Om netbewust bouwen te borgen, introduceren de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht een netcapaciteitsplafond voor nieuwbouwwijken. Daarvoor willen we instructieregels opnemen in onze Omgevingsverordening. Naar verwachting treden de instructieregels in 2027 in werking.

Meer informatie over de verordening en wat dat betekent voor gemeenten en projectontwikkelaars vindt u hier: 

• Wijzigen van de omgevingsverordening 
• Netcapaciteitsplafond in de praktijk 
• Proces en planning van het netcapaciteitsplafond