Samen werken aan een leefbare Veluwe sterke natuur én een vitaal gebied

De Veluwe is een bijzonder gebied. We wonen, werken en recreëren hier tussen unieke natuur, sterke dorpen en steden, innovatieve bedrijven en een ondernemende landbouw. Dit willen we behouden : nu en voor volgende generaties.

Daarom werken het Rijk, 2 waterschappen, 21 gemeenten en provincie Gelderland samen in het Programma Aanpak Veluwe. Met dit programma zorgen we voor herstel van de natuur én ruimte voor wonen, werken en ondernemen. Door te blijven kijken naar wat wél mogelijk is.

Waarom de Aanpak Veluwe?

De natuur op de Veluwe staat onder druk.
Dat heeft gevolgen voor iedereen:

vergunningen voor woningbouw en bedrijven zijn moeilijk;
boeren en ondernemers hebben weinig duidelijkheid over hun toekomst;
natuur en water herstellen niet vanzelf.

Tegelijk is de Veluwe ook een plek vol kansen.
Juist door samen maatregelen te nemen, kunnen we:

de natuur versterken;
weer ruimte creëren voor ontwikkelingen;
zorgen voor een leefbaar en aantrekkelijk gebied.

De Aanpak Veluwe brengt deze opgaven bij elkaar in één samenhangende aanpak.

Waar werken we naartoe?

Twee hoofddoelen, onlosmakelijk verbonden

Robuuste natuur
We werken aan herstel van natuur, water en bodem. Zo stopt verdere achteruitgang en ontstaat ruimte voor herstel op de lange termijn.
Vitaal landelijk en stedelijk gebied
We zorgen dat mensen hier goed kunnen blijven wonen, werken en ondernemen. Met sterke dorpen en steden, toekomstbestendige landbouw, recreatie en een gezonde economie.

Deze twee hoofddoelen versterken elkaar. Zonder natuurherstel geen ruimte voor ontwikkeling. En zonder perspectief voor mensen geen blijvend draagvlak voor natuur.

Hoe pakken we het aan?

1. Samen als één overheid
Overheden werken samen als één geheel.
Dat zorgt voor:

duidelijke keuzes;
minder tegenstrijdige regels;
een langjarige aanpak (minimaal 10 jaar).

2. Met duidelijke doelen
We spreken samen af waar we naartoe werken, bijvoorbeeld:

minder uitstoot van stikstof;
herstel van beekdalen en watersystemen;
zichtbare verbetering van natuurkwaliteit.

Deze doelen geven richting en duidelijkheid.

3. Met ruimte voor maatwerk
De manier waarop doelen worden bereikt, verschilt per gebied en per ondernemer.
Daarom is er:

keuzevrijheid;
persoonlijke begeleiding;
ondersteuning met subsidies en andere instrumenten.

Wat betekent dit voor verschillende groepen?

Voor inwoners

Voor agrarische ondernemers

Voor ondernemers en bedrijven

Voor recreatie en toerisme

Voor natuur- en maatschappelijke organisaties

Werken vanuit het gebied

De Aanpak Veluwe wordt in en mét het gebied uitgevoerd:

via gebiedsprocessen;
samen met bewoners, ondernemers en organisaties;
met oog voor lokale verschillen.

Niet alles overal hetzelfde, maar één gezamenlijke richting met ruimte voor lokale keuzes.

Voorstellen versnellen uitvoeren

In 2025 is een eerste brede uitvraag gedaan naar voorstellen die de uitvoering van de Aanpak Veluwe kunnen versnellen. Het ging om maatregelen en projecten die vanaf 2026 starten en bijdragen aan minder stikstof, herstel van natuur en beekdalen. De voorstellen zijn beoordeeld op onder andere uitvoerbaarheid en juridische en financiële haalbaarheid. Ze geven zicht op kansrijke projecten en leveren waardevolle input voor het verbeteren van bestaande regelingen. Een deel van de voorstellen wordt verder uitgewerkt richting uitvoering, voor andere is nog aanvullende analyse nodig. Alle indieners hebben hierover een inhoudelijke update ontvangen en waar nodig volgen vervolggesprekken.

Transparant en lerend

We volgen de voortgang goed:

we meten effecten;
rapporteren regelmatig;
sturen bij als dat nodig is.

Zo houden we koers én blijven we leren in de praktijk.

Planning: hoe ziet de aanpak er in de tijd uit?

2025–2026 - Start en uitwerken	2026–2030 - Doen en versnellen
Vaststellen van de gezamenlijke aanpak en doelen. Inrichten van de organisatie en het ‘één loket’. Start van gebiedsprocessen. Uitwerken van maatregelen, regels en ondersteuning. Eerste stappen in natuur- en beekdalherstel.	Agrarische ondernemers maken plannen voor hun bedrijf. Uitvoering van maatregelen voor het verminderen van stikstofuitstoot. Grote stappen in natuur- en waterherstel. Voorzichtig opnieuw ruimte voor vergunningverlening. Monitoring en bijsturing waar nodig.

2030 - Tussenmoment	2030–2035 - Verder bouwen
Evaluatie van de voortgang. Besluitvorming over bijsturing of aanscherping. Nieuwe ontwikkelrondes waar nodig.	Verdere uitvoering en verankering van maatregelen. Structureel herstel van natuur en watersysteem. Meer ruimte voor wonen, werken en recreatie. Bestendige balans tussen natuur en ontwikkeling.

Samen maken we de Veluwe leefbaar en toekomstbestendig

De Aanpak Veluwe is geen tijdelijk project, maar een gezamenlijke beweging. Een aanpak die laat zien dat natuurherstel en ontwikkeling samen kunnen gaan, als we duidelijke keuzes maken en samenwerken. De Veluwe is van ons allemaal.

Kansen voor een sterke natuur én een leefbaar gebied

De Veluwe is een plek met prachtige natuur, én een plek waar gewerkt en geleefd wordt. Er liggen grote opgaven, maar ook kansen. Overheden, inwoners en ondernemers kunnen zelf invulling geven aan 'hoe'zij willen dat het gebied zich ontwikkeld.

Peter Drenth

Gelders gedeputeerde