Bovenregionale stresstesten: wat gebeurt er in Gelderland bij extreme regenval?

In juli 2021 zorgde hevige regen in Limburg, België en Duitsland voor grote overlast en schade. Zulke extreme neerslag kan ook andere delen van Nederland treffen.

In de bovenregionale stresstest onderzoeken we samen met de 3 Gelderse waterschappen wat er gebeurt bij extreme regenval in een groot gebied. De risico's voor Gelderland zijn ook in kaart gebracht.

In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voeren alle waterschappen in Nederland een stresstest uit. De Gelderse waterschappen hebben elk voor hun eigen regio een waterbeeld gemaakt. Het waterbeeld laat zien waar water blijft staan als de ‘Limburgbui’ zou vallen. De provincie coördineert de stresstesten en werkt samen met de waterschappen, overheden en organisaties aan het begrijpen van risico's en het vinden van oplossingen. De resultaten helpen ons om beter voorbereid te zijn en maken deel uit van een landelijke aanpak.

Het uiteindelijke doel is om samen te werken aan een klimaatbestendig Gelderland. Daarin is voorbereiden essentieel, omdat voorkomen niet altijd mogelijk is.

Wat is er onderzocht?

Met behulp van computermodellen is in kaart gebracht wat er gebeurt als er –net als in Limburg- in 2 dagen maar liefst 200 millimeter regen valt in een specifiek gebied. Dit is uitgevoerd met verschillende combinaties van neerslag, grondwaterstanden en waterstanden van grote rivieren. De kaarten voorspellen niet exact wat er op een specifieke plek gebeurt, maar geven een algemeen beeld van de kwetsbaarheid van een gebied. Bovendien laten zij maar 1 of 2 scenario’s zien. De bui die ons een volgende keer gaat overvallen, is bijna zeker net weer anders.

In gesprek over risico's

De waterbeelden helpen ons om risico's te herkennen, zoals overstromingen, uitval van belangrijke voorzieningen zoals drinkwater of ziekenhuizen en wat de gevolgen daarvan zijn voor inwoners. Aan de hand van de waterbeelden en de verwachte risico’s die hieruit komenvan Gelderland gaan we de komende periode in gesprek in de vorm van risicodialogen. Daarin bespreken we per regio met onder andere gemeenten, waterschappen, veiligheidsregio’s, en Rijkswaterstaat en nutsbedrijven (elektriciteit, gas, drinkwater, internet en telefonie), welke risico's er zijn, hoe groot deze zijn en in welke mate deze risico’s (on)acceptabel zijn en hoe we die kunnen aanpakken om ons beter te kunnen voorbereiden op dit soort extreme weerssituaties. Ook vanuit een goede samenwerking in crisissituaties. Voor het beheergebied van waterschap Rijn & IJssel worden op dit moment risicodialogen gevoerd, voor Vallei & Veluwe en Rivierenland starten we later dit jaar met de risicodialogen.

Bovenregionale stresstesten en DPRA

In 2026 voeren de DPRA-regio’s de 2e ronde DPRA stresstesten uit. Deze stresstesten kijken vooral naar het effect van zomerse piekbuien op stedelijk gebied. De ‘Limburgbui’ waarmee we in de bovenregionale stresstesten rekenen, is heel anders van aard. Het gaat hier om langdurige neerslag (48 uur) over een groot gebied (50 bij 50 kilometer). Uit de DPRA stresstesten komen vooral knelpunten naar voren als gevolg van piekafvoer (veel water in een kleine tijd), terwijl bij de Limburgbui vooral de watersystemen zelf voor knelpunten zorgen. De Limburgbui heeft ook een andere herhalingstijd dan de neerslagvormen uit de DPRA-stresstesten.